Πέντε προτάσεις για ισχυρότερους Δήμους και θεσμική αναβάθμιση της Αυτοδιοίκησης
Πέντε προτεραιότητες για την επόμενη ημέρα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Πέντε συγκεκριμένες προτάσεις για καθαρές αρμοδιότητες, οικονομική αυτοτέλεια, ισότητα μεταξύ των Δήμων, ψηφιακό μετασχηματισμό και συνταγματική κατοχύρωση της Αυτοδιοίκησης παρουσίασε ο Ηλίας Γ. Κυρμανίδης, Πρόεδρος της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της ΚΕΔΕ στο φετινό Συνέδριο ΚΕΔΕ. Η παρέμβασή του πραγματοποιήθηκε στο Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας στην Καλαμάτα, με κεντρικό μήνυμα «Ισχυροί Δήμοι – Ισχυρές Τοπικές Κοινωνίες – Ισχυρή Ελλάδα».
Ο Ηλίας Κυρμανίδης ήταν ο κεντρικός εισηγητής στη θεματική ενότητα «Πολυεπίπεδη Διακυβέρνηση και Θεσμικός Εκσυγχρονισμός: Ισότητα, Συνταγματική Αναθεώρηση και Ψηφιακός Μετασχηματισμός».
«Η κωδικοποίηση δεν είναι από μόνη της μεταρρύθμιση»
Στην εισήγησή του με τίτλο «Πολυεπίπεδη Διακυβέρνηση και Θεσμικός Εκσυγχρονισμός», υπογράμμισε ότι ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί αναγκαίο βήμα, ωστόσο δεν αρκεί από μόνος του για να αντιμετωπιστούν τα διαχρονικά προβλήματα των Δήμων.
Όπως τόνισε, «η κωδικοποίηση δεν είναι μεταρρύθμιση, αν δεν συνοδεύεται από καθαρές αρμοδιότητες, επαρκείς πόρους, ανθρώπινο δυναμικό, λογοδοσία και μετρήσιμο αποτέλεσμα για τον πολίτη».
1. Μία αρμοδιότητα – ένα υπεύθυνο επίπεδο διοίκησης
Πρώτη προτεραιότητα, σύμφωνα με τον Ηλία Κυρμανίδη, είναι η εφαρμογή στην πράξη της αρχής «μία αρμοδιότητα – ένα υπεύθυνο επίπεδο διοίκησης».
Στόχος είναι να σταματήσει η διάχυση ευθυνών μεταξύ κεντρικού κράτους, Περιφερειών και Δήμων, ώστε τόσο οι πολίτες όσο και οι υπηρεσίες να γνωρίζουν με σαφήνεια ποιος φορέας είναι υπεύθυνος για κάθε δημόσια λειτουργία.
Ειδικά για τις Υπηρεσίες Δόμησης, πρότεινε η αρμοδιότητα να παραμείνει στους Δήμους, με ουσιαστική στελέχωση, δυνατότητα δημιουργίας διαδημοτικών σχημάτων και χρήση κοινών ψηφιακών εργαλείων.
2. Καμία νέα αρμοδιότητα χωρίς πόρους και προσωπικό
Η δεύτερη πρόταση αφορά κάθε νέα μεταφορά αρμοδιότητας προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Σύμφωνα με την εισήγηση, κάθε μεταφορά θα πρέπει να συνοδεύεται υποχρεωτικά από δημόσια κοστολόγηση, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, επαρκές ανθρώπινο δυναμικό, σαφές χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και μηχανισμό αξιολόγησης.
Σε διαφορετική περίπτωση, όπως επισημάνθηκε, η αποκέντρωση κινδυνεύει να μετατραπεί απλώς σε μεταφορά προβλημάτων και υποχρεώσεων προς τους Δήμους, χωρίς τα απαραίτητα εργαλεία για την αποτελεσματική άσκηση των νέων αρμοδιοτήτων.
3. Οικονομική αυτοτέλεια και ίσες δυνατότητες για όλους τους Δήμους
Τρίτος βασικός άξονας είναι η εξασφάλιση ενός σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου χρηματοδότησης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Με δεδομένο ότι το πραγματικό λειτουργικό κόστος των Δήμων προσεγγίζει τα 5,5 δισ. ευρώ, ζητήθηκε η αναπροσαρμογή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) πριν από την κατάρτιση του προϋπολογισμού του 2027.
Παράλληλα, προτάθηκε η δημιουργία ενός ισχυρότερου μηχανισμού εδαφικής εξισορρόπησης, ώστε οι μικρότεροι, ορεινοί, νησιωτικοί ή οικονομικά ασθενέστεροι Δήμοι να μπορούν να προσφέρουν στους πολίτες υπηρεσίες αντίστοιχου επιπέδου.
Κεντρική λογική της πρότασης είναι ότι ο τόπος κατοικίας δεν πρέπει να μετατρέπεται σε παράγοντα άνισης πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες.
4. Ενιαία ψηφιακή αρχιτεκτονική για όλους τους Δήμους
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον ψηφιακό μετασχηματισμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Σύμφωνα με τον Ηλία Κυρμανίδη, η ψηφιοποίηση δεν μπορεί να στηρίζεται σε ένα σύνολο αποσπασματικών εφαρμογών που δεν επικοινωνούν μεταξύ τους.
Απαιτούνται κοινές προδιαγραφές, διαλειτουργικότητα των συστημάτων, κυβερνοασφάλεια και εφαρμογή της αρχής «μόνο μία φορά», ώστε ο πολίτης να μη χρειάζεται να υποβάλλει επανειλημμένα στις δημόσιες υπηρεσίες στοιχεία που το κράτος ήδη διαθέτει.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, με έμφαση στη διαφάνεια, την προστασία των δικαιωμάτων και τη διατήρηση ανθρώπινης εποπτείας στη λήψη αποφάσεων.
5. Συνταγματική κατοχύρωση της Αυτοδιοίκησης
Πέμπτη πρόταση είναι η κατάρτιση αυτοτελούς και ολοκληρωμένης πρότασης της ΚΕΔΕ ενόψει της συνταγματικής αναθεώρησης.
Η πρόταση αφορά κυρίως τα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος, με στόχο τη σαφέστερη κατοχύρωση της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Παράλληλα, προτείνεται να ενισχυθεί συνταγματικά η αρχή της εγγύτητας, αλλά και η υποχρεωτική αντιστοίχιση μεταξύ αρμοδιοτήτων, διαθέσιμων πόρων και ευθύνης.
«Ο πολίτης θέλει να γνωρίζει ποιος είναι υπεύθυνος»
Ο Ηλίας Κυρμανίδης υπογράμμισε ότι η πολυεπίπεδη διακυβέρνηση δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό ή διοικητικό μοντέλο, αλλά βασική προϋπόθεση για ένα κράτος με σαφείς ρόλους, συνεργασία και λογοδοσία.
«Ο πολίτης δεν ενδιαφέρεται ποιος φορέας θα ανταλλάξει έγγραφα με ποιον. Θέλει να γνωρίζει ποιος είναι υπεύθυνος και πότε θα έχει αποτέλεσμα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Η ισχυρή Αυτοδιοίκηση δεν αποδυναμώνει το κράτος»
Κλείνοντας την εισήγησή του στο συνέδριο ΚΕΔΕ, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας σημείωσε ότι οι Δήμοι είναι έτοιμοι να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές θα συνοδεύονται από τις αντίστοιχες αρμοδιότητες, πόρους και μηχανισμούς λογοδοσίας.
«Οι Δήμοι είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε περισσότερη ευθύνη. Αλλά ευθύνη με αρμοδιότητα, αρμοδιότητα με πόρους, πόρους με λογοδοσία και λογοδοσία με αποτέλεσμα για τον πολίτη. Η ισχυρή Αυτοδιοίκηση δεν αποδυναμώνει το κράτος. Το κάνει πιο αποτελεσματικό, πιο δίκαιο και πιο κοντά στην κοινωνία», τόνισε.
Δείτε ολόκληρη την ομιλία του στο Συνέδριο ΚΕΔΕ, εδώ:
